Gulminews.com

सात महिनापछि गुल्मी र आसपासमा बिहीबार पानी परेको छ । लामो खडेरीका कारण बाली लगाउनबाट वञ्चित किसानहरू उत्साहित भएका छन् । जिल्लाका उच्च पहाडी भागहरूमा किसानहरूको मुख्य बाली मकै चैत पहिलो साता नै छर्ने गर्थे । तर यस वर्ष असोजदेखि नै पानी नपरेकाले किसानहरू निकै चिन्तित थिए । बिहीबारको पानीले जिल्लाका उच्च पहाडी र तल्लो भागका किसानहरूलाई समेत मकै लगाउन मिल्ने गरी पानी परेको छ ।

नयाँ बर्ष २०६७ को अवसर पारेर गुल्मी समाज हङकङकली आयोजना गरेको वार्षिक भेटघाट, बिबिक्यू तथा नृत्य प्रतियोगिता यही अप्रिल २५ तारिखका दिन हङकङ को ताईमो शान कन्ट्री पार्कमा सम्पन्न भएको छ । हेर्नुहोस् फोटो फिचर:

नेपाली सेनाका एक जवानको परिवारले महिलालाई निर्मम याताना दिएपछि पीडित न्याय माग्दै पाँच महिनादेखि सदरमुकाम धाउन बाध्य छन् ।

नेपाली सेनाको यान्त्रिक परिवहन गण काठमाडांै थापाथलीमा कार्यरत इश्मारजस्थल ४ का जितेन्द्र जिसीले श्रीमतीलाई वास्ता नगरेपछि बाबु आमाले पनि बुहारी विष्णुलाई यातना दिने गरेका हुन् ।

सासु पवित्रा र ससुरा टोपबहादुरले बिना कारण यातना दिने गरेको पीडितको गुनासो छ । पीडित मंसिरदेखि अदालत, प्रहरी र प्रशासन धाइरहेकी छन् ।

घरमा बसेर काम गर्न सक्ने वातावरण नभएपछि माइतीमा बस्दै आएकी उनलाई फागुनमा ४ वषर्ीया छोरी लिन घरमा गएका बेला समेत ससुराले संवेदनशील अंगमा लाठी प्रहार गरेर घाइते बनाएको भन्दै न्यायका लागि जिल्ला प्रशासन कार्यालय, प्रहरी र अदालतमा उजुरी दिएकी थिइन् । स्थानीय प्रशासनले जिसी परिवारलाई पटक पटक छलफलका लागि बोलाए पनि उपस्थित नभएको जनाएको छ ।

जिल्ला प्रशासनले बोलाएको बेला हाजिर नभएपछि उनी फागुनदेखि पटक पटक तम्घास धाइरहेकी छन् । 'तम्घास आउँदा र र्फकदा हैरान भएँ' पीडित विष्णुले भनिन्, 'मैले कतैबाट न्याय पाइन ।'

जिल्ला प्रशासन कार्यालयका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी कृष्णप्रसाद अधिकारीले भने बैशाख ५ मा छलफलका लागि बोलाएकोमा नआएपछि बैशाख १३ मा बोलाइएको बताए ।

'अब पनि नआए प्रहरी पठाएर भएपनि ल्याउनेछौं' अधिकारीले भने ।
कान्तिपुर दैनिकबाट

एचआईभी संक्रमितलाई माया र सदभावपूर्ण व्यवहार गर्न सरोकारवालाले आग्रह गरेका छन् ।

बढ्दो विकृति, लागूऔषध एवं दुव्र्यसनीको प्रयोग रोक्न समेत समाजका सबैलाई सचेत हुन तम्घासमा मंगलबार आयोजित अन्तर्त्रिmयामा उनीहरूले आग्रह गरेका हुन् । कार्यक्रमका बक्ताले जिल्लामा एचआईभी एड्स संक्रमितको संख्या बढ्दै गएकोमा चिन्ता समेत व्यक्त गरे ।

अन्तक्रिर्यामा बोल्दै संक्रमितप्रति समाजमा अहिले पनि अपहेलनाको व्यवहार हुने गरेको, संक्रमित समाजबाटै तिरस्कृत हुने गरेको भन्दै सचेत नागरिकको रूपमा उनीहरूलाई माया र सद्भावको व्यवहार गर्नुपर्ने अधिकारकर्मी दिलशोभा पुनले बताइन् । नेपाली कांग्रेसका सभापति सुरेशचन्द्र भुसालले गाउँ गाउँमा संक्रमित रहेकाले गाउँ स्तरसम्मै पुगेर समाजलाई सचेत गराउनु जरुरी रहेको बताए ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारीले एकले अर्को गर्दै संक्रमितलाई माया र स्नेह प्रदान गरेमा उनीहरूको ५० प्रतिशत 'रोग निको हुने' भएकाले सकारात्मक सन्देश फैलाउनुपर्ने जरुरी रहेको बताए ।

कार्यक्रममा जिल्ला अस्पतालकी डाक्टर शिला क्षेत्री, जिल्ला एड्स समन्वय समितिकी संयोजक गीता अर्याल, जिविसका योजना अधिकृत भक्तिराम मरासिनी, संक्रमित, अधिकारकर्मी, स्वास्थ्यकर्मी, संचारकर्मी लगायतले पनि संक्रमित हुनेको संख्या न्युनीकरणका लागि गाउँ स्तरसम्म चेतना विस्तार हुने खालका कार्यक्रमको विस्तार गर्न सुझाव दिएका थिए ।

हर्दिनेटा गाविसमा लागेको आगो मंगलवार दिउसो देखी नियन्त्रणमा आएको छ । तम्घासस्थित कालिदत्त गुल्म, जिल्ला बन कार्यालय र स्थानीय बासिन्दाको प्रयासमा आगो नियन्त्रणमा आएको हो । तर मुसिकोट र पौदीअमराई गाविसको श्रृङ्गेश्वर सामुदायीक बनमा सोमबारदेखि लागेको आगो भने अझै नियन्त्रणमा आएको छैन । इश्मा सैनिक पोष्टबाट खटिएका सैनिक जवानहरु र स्थानीय बासिन्दाले आगो नियन्त्रणको प्रयास गरेपनि भिर क्षेत्र भएकाले समस्या भएको कालिदत्त गुल्मका सेनानी खन्नुमुन्ना राईले बताए ।

शुल्क वृद्धि फिर्ता गर्नुपर्ने माग गर्दै अनेरास्ववियु क्रान्तिकारीले गरेको निजी स्कुल बन्द घोषणाले सोमबार पनि गुल्मीका निजी विद्यालयको पठनपाठन ठप्प छन् ।

बन्दका कारण जिल्लाका कुनै पनि निजी विद्यालय खुलेनन् । सरकारी विद्यालय भने खुले । विद्यालय नखुलेपछि झन्डै १० हजार विद्यार्थीको पठनपाठन अबरुद्ध भएको निजी तथा आवासीय विद्यालय अर्गनाइजेसनले जनाएको छ ।

हावाहुरीका कारण सिमिचौर गाविसको छत्रमालिका सामुदायिक बनका तीन दिनदेखि लागेको आगो सोमबार नियन्त्रणमा आएको छ ।

हावाहुरी बढी चलेको र अप्ठ्ेरो भीरसहितको जंगल भएकाले आगो निभाउन समस्या आएको थियो । स्थानीय बासिन्दा, प्रहरी र नेपाली सेनाको प्रयासमा बिहानदेखि आगो नियन्त्रणमा आएको प्रहरी सहायक निरीक्षक विष्णुप्रसाद भट्टराईले बताए ।

आगोले उक्त वनको ७३ हेक्टरमध्ये अधिकांश जंगल नष्ट गरेको छ । त्यस्तै इश्मारजस्थल गाविसको साूखखोर जंगलमा लागेको आगो पनि आइतबार राति नियन्त्रणमा आएको स्थानीय रमिता खड्काले बताइन् । आगोले स्थानीय रामबहादुर नेपालीको घरगोठ जलाएको छ भने साँखखोर सामुदायिक वन र भाङकोटको जंगल जलेर सखाप भएको छ ।

दुवै स्थानमा आगो नियन्त्रणका लागि स्थानीय बासिन्दा, प्रहरी र सैनिक जवानहरू दुई दिनसम्म खटेका थिए ।
कान्तिपुर दैनिकबाट

घनश्याम गौतम
गुल्मी जिल्लाको सदरमुकाम तम्घाससंगै जोडिएको धार्मिक एवं पर्यटकीय क्षेत्र रेसुङ्गा जंगलमा सोमबार साँझ देखि भिषण आगलागी भएको छ ।

रेसुङ्गा क्षेत्रको जंगल गुल्मी जिल्लाकै ठुलो जंगल हो । सयौं प्रजातीका अमुल्य जडीबुटी र मृग, चितुवा, कालिज लगायतका बन्यजन्तुहरुको प्रमुख बासस्थल रहेको यस क्षेत्रमा हस्तिचौर गाविसको ताराखसे सामूदायीक जंगलबाट आगलागी सुरु भएको हो ।

आगलागीले जडीबुटी र बन्य जन्तुहरुको समेत नष्ट गरेको छ । झण्डै ५ सय हेक्टरमा फैलिएको जंगलको १ सय ५० हेक्टर भन्दा बढी जंगल जलेर नष्ट भैसकेको जिल्ला बन कार्यालयका रेञ्जर कर्ण पाण्डेले जानकारी दिए । बन कार्यालयका कर्मचारी, स्थानीय बासिन्दाहरु आगो नियन्त्रणका लागि हिजो देखि नै प्रयास गरेपनि सल्लाका रुख, र सुकेको जंगल क्षेत्र बढी भएकाले नियन्त्रण हुन सकेको छैन् ।


आगलागीले पराल्मी गाविसको वार्ड नंं. १ देखि ५ सम्मको साउने सामुदायीक जंगल समेत नष्ट गर्दै अघि बढेको सोमबार साँझ देखि नियन्त्रणका लागि खटिएका अर्खले गाविस भाडगाउँका खगेन्द्र के.सी.ले बताए ।

गत वर्ष पनि यो जंगलमा लागेको आगो चारदिनपछि मात्र नियन्त्रणमा आएको थियो । जंगल क्षेत्रमा ऐतिहासिक र धार्मिक क्षेत्रका महत्वपूर्ण मन्दिरहरु समेत पर्दछन् ।

बन कार्यालयका कर्मचारी, स्थानीय बासिन्दाहरु राती देखि नै आगलागी नियन्त्रणको प्रयासमा जुटेपनि सफल हुन नसकेको पाण्डेले बताए ।

आगलागी नियन्त्रणका लागि कालीदत्त गुल्मीका सैनिक र प्रहरीहरु जंगलतर्फ जाने तयारी भैरहेको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका नायव उपरिक्षक पदमप्रसाद सुवेदीले जानकारी दिए ।

पी एम मगर
श्रीमतिले आफ्नै श्रीमान्लाई खुर्पा प्रहार गरी भाग्दै गर्दा गुल्मीको धुर्कोट रजस्थल गाविसमा एक महिलाले भिरबाट लडेर मृत्यू भएको छ । धुर्कोट रजस्थल गाविस वार्ड नं। १ निवासी आशिष भन्ने टोमवहादुर नेपालीलाई खुर्पा प्रहार गरी घाईते बनाएर भाग्दै गरेकी उनकी श्रीमति सीता नेपालीको आईतवार राती भिरबाट लडेर मृत्यू भएको हेा । उनलाई खोज्ने क्रममा सोमबार विहान शव फेला परेको हो ।
खुर्पाको पछाडीको भागले काचटमा हानी गम्भिर घाईते वनाएको र श्रीमति नेपालीको पनि भिरवाट लडेर मृत्यु भएको छ । खुर्पा प्रहारवाट गम्भिर घाईते भएका टोमवहादुर नेपालीलाई उपचारका लागी तम्घास ल्याइएको छ । घरायसी विवादका कारण घटना घटेको हुन सक्ने प्रहरीको अनुमान छ ।

सामुदायीक वन उपभोक्ता महासंघको तेस्रो जिल्ला अधिवेशनले अध्यक्षमा पुनः राममल्ल ठकुरीलाई निर्विरोध निर्वाचित गरेको छ ।
चार वर्षका लागि शनिवार निर्वाचित समितिमा कमला शर्मा उपाध्यक्ष, देवी कु“वर महासचिव, विष्णु पौडेल सचिव, लक्ष्मी ज्ञवाली कोषाध्यक्ष सहित १९ सदस्य निर्वाचित भएका छन् । त्यस्तै अधिवेशनले केन्द्रिय महाधिवेशनका लागि ठाकुर भण्डारी, दधिराम शर्मा सहित ८ जनालाई निर्वाचित गरेको अध्यक्ष ठकुरीले बताए । जिल्लामा ३ सय ५३ सामुदायीक बन छन् ।

गुल्मी,बैशाख १३
भिरबाट लडेर शनिवार पनि यहाँ एक जनाको ज्यान गएको छ । पाँच दिनमा भिरबाट लडेर मृत्यु हुनेहरूको संख्या यहाँ ४ पुगेको छ ।
शनिवार बडागाउँ गाविस-९ आरूपाटाका २७ वषिर्य मोहनसिंह कार्कीको मृत्यु भएको हो । उनी स्थानीय पेंगा प्राथमिक विद्यालयका शिक्षक समेत हुन् । शुक्रवार विद्यालय विदा भएपछि घर जाने क्रममा साँझ भिरबाट लडेर मृत्यु भएको आशंका गरिएका कार्कीको शव गाउँलेहरूले शनिवार विहान बडागाउँ गाविसकै तारेगौडा भिरमा फेला पारेका हुन् ।
तारे भिरको सडकबाट ३० मिटर तल घोप्टो परेको अवस्थामा उनको शब स्थानीय बासिन्दाले फेला परेका थिए । त्यस्तै बुधवार पनि बडागाउँ-५ पेंगाका किशोर तुल्सी गर्न्धवको अर्खले गाविसको भिरबाट लडेर, विहिवार अर्जै गाविसमा किशोरी सुशिला विष्ट र अमरअर्वाथोक गाविसमा पनि एक युवकको भिरबाट लडेर मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ ।यसैबीच अपाङ्ग छोरीको परिचय पत्र बनाउन लैजाने क्रममा भएको गर्मीले बडागाउँ गाविसमा शनिवार एक जनाको मृत्यु भएको छ ।

लोकतन्त्र दिवसको अवसर पारेर जिल्ला प्रशासन, जिविस, महिला विकास कार्यालयले संयुक्त रूपमा बडागाउँ गाविसको मैदानमा आयोजना गरिएको अपाङ्ग परिचय पत्र वितरण शिविरमा छोरीको परिचय पत्र बनाउन आएका बडागाउँ गाविस-२ का ५५ वषिर्य गोकर्ण बहादुर थापाको मृत्यु भएको हो ।
परिचय पत्रका लागि मैदानमा उभिरहेका बेला एक्कासी बेहोस भएर मृत्यु भएको शिविरमा पुगेकी डाक्टर शिला क्षेत्रीले बताईन । थापा श्रीमानको कुटँईबाट अपाँ भएर माइतीमा बस्दै आएकी आफ्नी २५ वषिर्य छोरी साबित्रा खड्काको अपाङ्ग परिचय पत्र बनाउन छोरीलाई पिठ्युमा बोकेर मैदानमा पुगेका थिए ।
छोरी साबित्राको श्रीमान्को कुटाईबाट हात खुट्टा नै नचल्ने भएकाले बोकेर ल्याउनु परेको र घरमा आर्थिक अभावका कारण दुई दिन देखि खान नपाएकालो अप्ठ्यारो भैरहेको गुनासो गरेको १० मिनेटमै उनको बेहोस भएर मृत्यु भएको शिविरमा पुगेका स्थानीय पत्रकार प्रेम सुनारले बताए ।
नयाँभावना दैनिकबाट

घनश्याम गौतम
हावाहुरीका कारण गुल्मीका दुई जंगलमा शनिवार रातिदेखि लागेको आगो नियन्त्रणमा आउन सकेको छैन । जंगलमा लागेको आगोले एक घर जलेको छ भने दर्जनौ घरहरु जोखिममा परेका छन् ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालयका अनुसार सदरमुकाम नजिकै सिमिचौर गाविसको छत्रमालिका सामुदायिक वनमा शनिवार साँझदेखि लागेको आगो आइतवार साँझसम्म पनि नियन्त्रणमा आएको छैन् ।

आइतवार विहानैदेखि हावाहुरी बढी लागेको र जंगलको क्षेत्र भिर र अप्ठ्यारो भएकाले नियन्त्रण हुन नसकेको प्रहरी सहायक निरीक्षक विष्णुप्रसाद भट्टराईले बताए । 'जंगलको आगो नियन्त्रण हुन सकेको छैन,' घटनास्थल पुगेका भट्टराईले भने, 'नजिकै बस्तिरहेकाले बस्ति जोगाउन हामी लागिपरेका छौं ।' आगलागीले ७३ हेक्टर जमिन मध्ये ५० हेक्टर नष्ट गरिसकेको छ ।

त्यस्तै इश्मारजस्थल गाविसमा आइतवार विहान देखि लागेको आगोले साँखखोर सामुदायिक बनको जंगल नष्ट गरेको छ । स्थानीय भाङ्कोटको जंगलबाट सुरु भएको आगो सामुदायिक जंगल हुँदै बस्तितर्फ अघि बढेको स्थानीय रमिता खड्काले बताइन् । खड्काका अनुसार आगोले इश्मारजस्थल गाविस-३ का रामबहादुर नेपालीको घर गोठ जलेको छ ।

इश्मारजस्थल गाविसमा आगोले भानकोट गाउँ खतरामा परेको छ भने सिमिचौर गाविसमा चण्डमखर्कका २५/३० घर जोखिममा परेका छन् । दुवै जंगलहरुमा स्थानीय बासिन्दा, प्रहरी र नेपाली सेना आगो नियन्त्रणका लागि खटेको भएपनि नियन्त्रणमा नआएको प्रहरीले जनाएको छ ।

तारा भुषाल
गुल्मी जिल्लाको सिमिचौर गाविसमा गए रातिदेखि भिषण आगलागि भएको छ । सदरमुकाम स“गै जोडिएको सिमिचौर गाविस पा“च स्थित विहिचौर सामुदायीक वनमा गएराति एक वजेदेखि आगलागि भएको हो । आगो निभाउनका लागि रातिदेखि नै स्थानीयवासी र प्रहरीहरु खटिए पनि सो आगोलागि अझै नियन्त्रणमा आउन सकेको छैन । उक्त आगो निभाउनकालागि अहिले कालीदत्त गुल्मवाट नेपाली सेनाहरु आगो निभाउनका थप मद्दतकालागि उक्त ठाउ“तर्फ जा“दै छन् ।
सुख्खा यामको सुरुवातसँगै अहिले गुल्मीका जंगeलहरुमा डढेलो लाग्ने क्रम बढेरहेको छ । यस अघी जिल्लाकै हस्तिचौर, आँपचौर, अर्खले, रेसुङ्गा लगायतका क्षेत्रहरुमा आगोले क्षती पुर्‍यईसकेको छ ।

कान्तिपुर दैनिकबाट
परिवारै दृष्टिविहीन भएको परिवारलाई विभिन्न व्यक्ति र संघसंस्थाले आर्थिक सहयोग गरेका छन । उक्त परिवारलाई सहयोग जुट्ने क्रम अझै जारी छ ।

शान्तिपुर १ का रनबहादुर थापाको ७ जनाको परिवारमध्ये दुई नाबालक, अभिभावक थापाको मृत्यु भएको र बाँकी चारै जना दृष्टिविहीन भएकाले भारी बोकेर गुजारा गर्न बाध्य भएको समाचार कान्तिपुर दैनिकमा प्रकाशित भएको थियो ।

समाचार पढेर काठमाडौं धुम्बाराहीका पाण्डे परिवारले आफ्नी आमा कोमलकुमारीको पुण्य स्मृतिमा त्यो परिवारलाई १० हजार नगद सहयोग गरेका छन् । त्यस्तै गुल्मीको राष्ट्रिय ग्रामीण तथा सामुदायिक विकास केन्द्र (नार्डेक) ले ५ हजार, कप लाइन वर्ड वाइज कार्गो सर्भिस प्रालिले ५ हजार १, काठमाडौं तीनकुनेका रवि महर्जनले ५ हजार र टपलाइन वल्र्डवाइड कार्गो सर्भिस ठमेल काठमाडौंले ५ हजार १ रुपैयाँ आर्थिक सहयोग गरेका छन् ।

त्यस्तै तम्घासको नेत्रज्योति संघ आँखा उपचार केन्द्रले पनि परिवारको उपचारका लागि घरमै पुगेर आँखा परीक्षण गरेको छ । परीक्षण गर्दा दुई जनाको आँखाको नानीभित्रको भाग -पर्दा) नै खराब भएकाले उपचार हुनै नसक्ने, आमा भीमकुमारी र कान्छी छोरी तिलकुमारीको चस्मा लगाएमा दिउँसो सामान्य देख्न सक्ने र दुई बालबालिकाको दृष्टि अत्यन्त राम्रो रहेको केन्द्रका प्रमुख सूर्य बस्नेतले बताए । 'हामी निःशुल्क चस्मा उपलब्ध गराउन लागेका छौं,' बस्नेतले भने ।

त्यस्तै काठमाडौंमा बस्ने शान्तिपुरवासी, लन्डन र अमेरिकामा बस्ने नेपालीहरूले पनि आर्थिक सहयोग जुटाउन लागेको काठमाडौंका भीष्म केसीले बताए ।

गाउँस्तरका साना द्वन्द्व समाधानका लागि स्थानीय शान्ति समितिले गाउँगाउँमा समिति विस्तार सुरु गरेको छ । बडागाउँमा मंगलबार शान्ति समिति गठन गरिएको छ । जिल्लास्तरमा जस्तैगरी राजनीतिक सहमति आधारमा समिति गठन गरिएको जिल्ला संयोजक शालिक पन्थीले बताए । एमालेका कर्णध्वज जिसी संयोजकत्वमा गठन गरिएको ९ सदस्यीय समितिमा संविधानसभामा प्रतिनिधित्व गर्ने सबै दल, दलित, महिला, नागरिक समाज रहने हुने गरी सदस्य चयन गरिएको छ । जल्लाका खज्र्याङ्ग, ठुलोलुम्पेक, रुपाकोट, विशुखर्क, भुर्तुङ्ग, अर्खाबाङ्ग, पूर्कोटदह, हाडहाडे र दर्लिङ्गमा पनि गाउँस्तर समिति विस्तार गर्ने तयारी भएको कार्यालय सचिव कृष्ण विश्वकर्माले बताए ।
कान्तिपुर दैनिकबाट

खोलामा करेन्ट लगाएर माछा मार्दै गरेका ४ जनालाई इलाका प्रहरी रिडीले पक्राउ गरेको छ । जिल्ला प्रहरीका अनुसार करेन्ट लगाएर रिडी खोलामा माछा मार्दै गरेका रुरुका उत्तम गाह, नारायण भट्टराई, शिव गुरुङ र पाल्पा अर्गलीका कृष्ण रणपाललाई नियन्त्रणमा लिएको हो । उनीहरूमाथि जलचर संरक्षण ऐनअनुसार कारबाही गरिने प्रहरीले जनाएको छ ।

भारतबाट घर फर्किदै गरेका बडागाउँ ५, पेगाका १५ वषर्ीय तुलसी गन्धर्व अर्खले ६ डाँडाखर्कको भीरभन्दा तल मृत फेला परेका छन् । प्रहरीका अनुसार गन्धर्वको डाँडाखर्कको भीरबाट बिहान ५ बजे लडेर मृत्यु भएको हो । सँगै आएका काका सुमनले हिंड्ने क्रममा ढुङ्गामा उछिट्टएिर भीरबाट १ सय ५० मिटर तल भालु खोलामा पुगेको बताए । खोलामा टाउको ठोक्किएर गन्धर्वको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ । आमाको मृत्यु भइसकेको र ११ बर्षको उमेरदेखि नै भारतमा रोजगारीका लागि गएका उनी दुई वर्षपछि बाबु भेट्न घर आएका थिए । घर आउन एक घन्टाको पैदल बाटोमात्र बाँकी हुँदा उनको लडेर मृत्यु भएको हो ।
कान्तिपुर दैनिकबाट

घनश्याम गौतम
घर छेउका सामुदायिक वनमा सडेर घाँस दाउराका रूपमा खेर गइरहेका बहुमूल्य जडिबुटी संरक्षण तथा व्यावसायिक प्रयोगमा ल्याउन यहाँका उपभोक्ता कस्सिएका छन् ।
पाल्पाको दोभान गाविसका उपभोक्ताले तेजपात बिक्री गरेर प्रशस्त आम्दानी गरेका छन् । त्यो देखेका यहाँका उपभोक्ताले वषौर्ंदेखि घाँस दाउराको रूपमा खेर गइरहेका बहुमूल्य जडिबुटी संरक्षणमा लागेका हुन् । जिल्लामा सोमै -सुगन्धवाल), जटामसी, विषमा, कुटकी, मजिठो, पाषण वेद, तेजपात, चिराइतो, चौतारी, सुगन्ध कोकिला, कुरिलो, टिमुर, लोकता, अमला, बेलजस्ता सयौं प्रजातिका जडिबुटी पाइन्छ । तर तिनको उपयोगिताको लागि ज्ञान नहुँदा खेर जाने गरेका छन् । जिल्ला वनले यहाँका उपभोक्तालाई जडीबुटी संरक्षणका लागि पाल्पाको दोभानमा भ्रमण गराएपछि यहाँ पनि त्यसले प्रवेश पायो ।

जिल्ला वनका प्रमुख राजेन्द्रमानसिंह भण्डारीका अनुसार दोभान गाविसका बासिन्दाले घर छेउका ढिक, बारी, वन र खरबारीमा रहेका तेजपातका पात र बोक्रा बिक्री गरेर बर्सेनि लाखौं रकम आम्दानी गर्ने गरेका छन् । तर दोभानमा भन्दा महत्वपूर्ण यहाँका जडिबुटी त्यसै सडेर खेर गइरहेकाले उपभोक्तालाई स्थलगत भ्रमण गराएर संरक्षण र व्यावसायिक रूपमा अघि बढ्न प्रेरित गरिएको हो । यहाँका अधिकांश गाविस तेजपात, अमला, टिमुर, सजीवन, बेललगायत व्यावसायिक जडिबुटी खेतीका लागि उपयोगी रहेको भण्डारीले बताए । पाल्पाको भ्रमणपछि आफूहरू सिंगो गाउँलाई तेजपात र अमलाले चिनाउन लागेको अमरअर्वाथोकका हरिनारायण शर्माले बताए । 'अहिले तेजपात, अमला, बेललगायत ३५ हजार बिरुवासमेत रोपेका छौं,' शर्माले भने, 'गाउँमा पाइने जडीबुटीको संरक्षणसमेत सुरु गरेका छौं ।' अमरअर्वाथोक गाविसका ९० महिला सशक्तीकरण तथा आयआर्जन समूह गठन गरेर जडिबुटी संरक्षणमा जुटेका छन् ।

जिल्लामा १ लाख २५ हजार हेक्टरमध्ये ३२ हजार १ सय ४४ क्षेत्रफल जंगल क्षेत्रले ओगटेको भए पनि अहिलेसम्म खोटो, चौतारी र काठबाहेक अरू निकासी हुन सकेको छैन । वन कार्यालयले गत वर्ष जिल्लाका निजी र सामुदायिक वनमा गरेको अनुगमनपछि सयौं प्रजातिका महत्वपूर्ण, बहुउपयोगी र लोपोन्मुख जडिबुटी कृषकले खनेर फाल्ने, घाँस काट्ने, दाउरा बाल्ने गरेको थाहा पाएपछि तिनीहरूको पहिचान र कृषकलाई चेतना जगाएर संरक्षण गर्ने अभियानमा चासो देखाएको थियो ।
'जंगल सरसफाइ गर्ने नाममा थुप्रै जडीबुटी खेर फालिएछ', अर्जुनडाँडा साुमदायिक वनका अध्यक्ष माधवप्रसाद पन्थीले भने, 'वनले भ्रमण तथा तालिम प्रदान गरेर सचेत बनाएपछि संरक्षण अभियानमा लागेका छौं ।' आपmनो वनमा टिमुर, तेजपात, लोक्ता, सुगन्धकोकिला प्रसस्तै रहेको पन्थीले बताए ।

पछिल्लो चरणमा खेतीयोग्य जमिन बाँझोमा परिणत हुँदै गएकाले पनि त्यसको उपयोगिता गर्न जडिबुटी उत्पादनका क्षेत्रमा उपभोक्तालाई सचेत बनाउन लागिएको वनका रेञ्जर कर्ण पाण्डेले बताए । यहाँका जंगलमा फेला परेको मजिठो धेरै प्रकारका रोगहरूको उपचार र गलैचा रंगाउन बढी प्रयोग गरिन्छ ।

तस्बिरहरु: गूगल डट कम

रेडियो गुल्मीले सोमबारदेखि तम्घासबाट परीक्षण प्रसारण सुरु गरेको छ । गुल्मी मिडिया प्रालिद्वारा सञ्चालित ५ सयवाट क्षमताको उक्त रेडियोले ९१ दशमलब ४ मेगाहर्जबाट प्रसारण गरेको हो । जिल्लामा सञ्चालनमा आएको यो तेस्रो रेडियो हो । रेडियोका अध्यक्ष अर्जुन आचार्यका अनुसार तम्घासमा प्रसारण रहेको यसले २ हजार ३ सय ३९ फिट अग्लो रेसुङ्गा डाँडामा अपलिङ्क गरेको छ । यसअघि रेडियो रेसुङ्गा तम्घासबाट र रुरु एफएम दिगामबाट सञ्चालनमा आईसकेका छन ।

रेशम थापा/बहराइन
कस्ले भन्छ विदेशमा बस्ने नेपालीलाई नेपाली कला र संस्कृतिको माया हुँदैन भनेर ? कस्ले ठान्छ देश बाहिर बस्नेहरुलाई नेपाली हुनुको गर्व हुँदैन भनेर ? प्राय: जसो नेपालबाट झिकाइएका कलाकार हरुको प्रस्तुतिमा रमाउने बहराइनबासी नेपालीहरुलाई यसपल्ट स्थानीय कलाकारहरुको कलाले स्तब्ध बनायो।

आधुनिक कला र संस्कृतिमा रम्ने गरेका गैर आवासिय नेपालीहरुको माझ यसपाली भने नेपाली नयाँ वर्ष २०६७ को उपलक्षमा नेपाली क्लब बहराइनले डेलमोन इन्टरनेशनल होटेलमा आयोजना गरेको अन्तरसंस्था नृत्य प्रतियोगिता मार्फत बहराइन बासी नेपालीहरु आफ्नै कला र संस्कृति स्थानमा रम्ने मौका पाए । क्लबले पहिलोपल्ट यस्तो बहराईनब्यापी नेपाली नृत्य प्रतियोगिताको आयोजना गरेको हो । उक्त प्रतियोगितामा बहराइनभरीबाट जम्मा ९ टिमले सहभागीता जनाएका थिए ।

सहभागी टिमहरुमा गुल्मेली समाज समिती, मगर संघ ,तमु समाज, म्याग्दी उद्दार समिती, तामाङ समाज, खोटाङ जन कल्याण समिती, प्रवसी युवा समिति, यक्थुङ चुम्लुङ र एनआरएन बहराइन रहेका थिए ।
निकैनै प्रतिस्पर्धात्मक देखिएको उक्त कार्यक्रममा कलाकारहरुको प्रतिभाको मुल्याङ्कन गर्न निर्णायक समितिका सदस्यहरुलाई पनि हम्मे हम्मे परेको देखिन्थ्यो । ब्याबसायिक नृत्य भन्दा कत्तिपनि कम नदेखिने गरी प्रस्तुत भएका नृत्यहरु मध्यबाट गुल्मेली समाज समिती बहाराइनले प्रथम स्थान हासिल गर्न सफल भएको थियो भने नेपाल मगर संघ, बहाराइन र तमु समाजले क्रमश दोस्रो र तेस्रो स्थान हासिल गरेका थिए ।

अत्याधिक संख्यामा उपस्थित नेपाली तथा बिदेशी दर्शकहरुलाई बिभिन्न परम्परागत र जातीय नेपाली भेषभुषामा सजिएर कलाकारहरुले प्रस्तुत गरेका नेपाली संस्कृति झल्काउने बिभिन्न आधुनिक र लोक शैलीका नृत्यहरुले मन्त्रमुग्ध पारेको थियो । बहराइनमा पहिलो पटक आयोजना गरिएको पृथक किसिमको यो कार्यक्रमबाट छरिएर रहेको नेपाली समुदायहरुको बिचमा आपसी सदभाव र सामञ्जस्यताको अभिबृद्धि हुनुको साथै बिदेशी भूमीमा नेपाली कला र संस्कृतिको प्रबर्धनमा सहयोग पुगेको धारणा कार्यक्रमका सहभागीहरुको थियो ।

भब्यताका साथ सम्पन्न उक्त कार्यक्रमको सफलता बाट प्रोत्साहित हुदै आयोजक क्लबले यो कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिइने प्रतिबद्धता जाहेर गरेको छ ।

गुल्मीको बडागाउँमा बडिघाट खोलामा डुबेर आज दुई जना युवाको मृत्‍यु भएको छ । मृत्‍यु हुनेमा प्युठान जिल्लाको अर्खा गाविस २ का २० बर्सिय रिम बहादुर विश्वकर्मा र प्युठानकै खारा सातका ४८ बर्सिय गोपिलाल पारीयार रहेका छन । गुल्मीकै अर्लाङ्कोट गाविसमा रहेको डाँसिकोट खानेपानी योजनाको काम सकेर तम्घास जादै गर्दा बडिघाट खोलामा पौडी खेल्ने क्रममा मृत्‍यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय गुल्मीले जनाएको छ । उनिहरु डुबेको देखेपछी स्थानिय युवाहरुले पानीबाट बाहिर निकाल्दा उनिहरुको मृत्‍यु भईसकेको इन्ड्रेगौँडाबाट स्थानिय पत्रकार झबिन्द्र भण्डारीले जानकारी दिनुभयो । घटनाको अनुसन्धानको लागि प्रहरी टोली घटनास्थल पुगिसकेको छ ।

समाजसेवी नन्दराम भुसालले तम्घास स्थित महेन्द्र उच्च माध्यामिक विद्यालयमा अध्ययनरत असहाय र अपाङ्ग विद्यार्थीहरूका लागि असहाय अपाङ्ग छात्रबृत्ति अक्षयकोष स्थापना गरिदिएका छन् । आफुले अध्ययन गरेको विद्यालयको ५७ औं वाषिर्कोत्सवको अवसर पारेर भुसालले चिन्तामणि निमकला नन्दराम भुसाल प्रतिष्ठानका नामबाट १ लाख ५५ हजार रूपैयाँको अक्षयकोष स्थापना गरिदिएका हुन् । अक्षयकोषको ब्याजबाट आउने रकमले प्रत्येक वर्ष ४ जना असहाय र अपाङ्ग विद्यार्थीहरूका लागि छात्रबृत्ति उपलब्ध गराईने भुसालले बताए ।

तारा भुषाल
जिल्लाको पहिलो बिकास बैंक रेसुङ्गा विकास बैंकले आफ्नो छैठौं शाखा विस्तार गरेको छ । दुई वर्ष अघि तम्घासमा प्रधान कार्यालय रहने गरी स्थानीय व्यवसायीहरुले शुरु गरेको सो सोमबार दुर्गम क्षेत्र सिमलटारीमा छैठौं शाखा विस्तार गरेको हो । शाखाको सिर्सेनी गाविस–१ का ९१ बर्षिय बयोबृद्ध जिबलाल गिरीले उद्घाटन गरेका छन् । बैंकले यस अघि प्रमुख ग्रामिण बजारहरु वामीटक्सार, शान्तिपुर, खैरेनी, बलेटक्सार, मजुवामा शाखा विस्तार गरिसकेको छ ।कार्यक्रममा बैङ्घका सञ्चालक कृष्ण प्रसाद भण्डारी, स्थानीय टिका बहादुर जि.सी.,चुरामणि अर्याल, कृष्ण प्रसाद अर्याल , अखिलेश्वर प्रसाद पाण्डै लगायतले शुभकामना मनत्व्य रााखेका थिए ।

बैंकका नायव महाप्रवन्धक सार्जन भट्टराईका अनुसार गाउँमा विस्तार गरिएका शाखाहरुले निक्षेप संकलन, विभिन्न क्षेत्रमा लगानी, रेमिटान्स, निःशुल्क अन्तर बैंकिङ्ग सेवा लगायतका सुविधा उपलब्ध गराउदै आएको छ । यसरी बैंकले गाउँ घरमै सेवा दिन गाउँमा शाखा बिस्तार भएपछि सिमलटारी लगायत आसपासका वासिन्दाहरु खुशी भएका छन । बैंकका ग्रामिण शाखाहरुबाट सबैभन्दा बढी रेमिटान्सको कारोबार हुने गरेको र पाँचवटै शाखाबाट दैनिक ८० भन्दा बढीले रेमिटान्स लिने गरेको महाप्रबन्धक भट्टराईले बताएका छन । बैंकले ५ सय रुपैंयामा खाता खोल्ने हरेक ग्राहकलाई मृत्यु बिमा बापत १ लाख उपलब्ध गराउने गरेकाले यो बैंकमा ग्राहकहरुको आर्कषण बढेको छ । प्रधान कार्यलय र शाखाहरुमा गरि अहिलेसम्म ११ हजार भन्दा बढी ग्राहक बनीसकेको र खाता खोल्ने मध्ये हालसम्म तिन जना ग्राहकको परिवारले १ लाखका दरले बिमा पाईसकेको बैङ्कका अध्यक्ष राजेन्द्र प्रसाद श्रेष्ठले बताउनुभयो । कार्यक्रम बैङ्घका अध्यक्ष राजेन्द्र प्रसाद श्रेष्ठको अध्यक्षयता रहेको कायक्रममा स्वागत मनत्व्य बैंकका नायव महाप्रवन्धक सार्जन भट्टराइले गरेका थिए भने मुना पौडेलको सञ्चालनमा सम्पन्न भएको छ ।

घनश्याम गौतम
शान्तिपुर -गुल्मी, वैशाख ५ -
भोकभोकै बस्नुपर्ने स्थिति आएपछि दृष्टिविहीनले गुजारा चलाउन केसम्म गर्न सक्लान् ? अरूको कुरा छाडौं- पालनपोषण गर्ने बाबुको मृत्यु भएपछि ३६ वर्षे खड्गबहादुर थापा भारी बोक्न थालेका छन् ।

उपाय केही नभएपछि उनी फराकिलो बाटो भएको ठाउँमा छामछुम गर्दै भारी बोक्ने काम गर्न थालेका हुन् । दुई लालाबालाबाहेक सबै दृष्टिविहीन रहेको उक्त परिवारमा वृद्ध आमा र दिदीबहिनी पनि छामछुमकै भरमा काम गर्छन् ।

उमेर पुगेका चार जनाले आँखा देख्दैनन्, देख्न सक्ने काम गर्ने उमेरका छैनन् । शान्तिपुर-१ रिपाहाको दृष्टिविहीन परिवारको दैनिक जीविका निकै कष्टपूर्ण छ ।

जंगलछेउ कटेरामा कष्ट सहेर तीन दृष्टिविहीन छोराछोरीलाई हुर्काएका भीमकुमारी थापादम्पतीले नाति-नातिनाको अनुहार त देखे तर नाति-नातिनाले स्यहार गर्न सक्ने नहुँदै भीमकुमारीका पनि दृष्टि गुमे । जन्मँदै दृष्टिविहीन ४० वषर्ीया छोरी तुलसी, ३६ वर्षे छोरा खड्गबहादुर र २६ वषर्ीया छोरी तिलकुमारी जस्तै ६६ वर्षकी भीमकुमारी पनि दृष्टिविहीन भइन् । खड्गका ६ र ५ वर्षका छोरी र छोराले आँखा देखे पनि स्यहार गर्नसक्ने उमेर भइसकेको छैन । 'गत साल उहाँ -पति) खस्नुभो, मेरा पनि आँखा बसे,' भीमकुमारीले भनिन्, 'आँखा देख्ने बुहारी पनि हिँडिहाली ।'

दृष्टिविहीन पति र नाबालक छोराछोरी छोडेर बुहारी सुशीलाले दोस्रो बिहे गरेपछि परिवारमा खाना पकाएर खान दिने समेत कोही नभएको भीमकुमारीले बताइन् । 'यी केटाकेटीको पो बिचल्ली भो त,' उनले दुखेसो गरिन् ।

थापा परिवार गाउँकै विपन्न हो । खेतीले २ महिना पनि खान नपुग्ने परिवारमा भीमकुमारीका पति रनबहादुरले ज्याला मजदुरी गरेर गुजारा चलाउँदै आएका थिए । उनको मृत्युसँगै भीमकुमारीले पनि आँखा देख्न छाडेपछि छाक टार्नै समस्या परेको छ । कहिलेकाहीं दुई/तीन दिन भोकै बस्ने र कहिले छाक बिराएर खाने गरेको उनले बताइन् । उनलाई छोराछोरीको भन्दा पनि नातिनातिनाको बढी चिन्ता छ ।

खड्गबहादुरले चिन्ता व्यक्त गरे, '५ वषर्ीया छोरीलाई उदय उच्च माविमा कक्षा १ मा भर्ना गर्‍यौं, तर आँखा नदेख्नाले आधा घन्टा टाढाको विद्यालयमा पुर्‍याउन सकेका छैनौं ।'

गाविसले छोरीलाई अपांग भत्ता मासिक एक हजार र आमालाई विधवा भत्ता पाँच सय उपलब्ध गराउन थालेको सचिव डिल्लीराज आचार्यले बताए । सबै अपांगले भत्ता पाउनुपर्ने भए पनि कोटा कम हुँदा एक जनालाई मात्र दिइएको उनले बताए । गाउँभर बिजुली बले पनि उनीहरूको घरमा भने अहिलेसम्म बल्न सकेको छैन ।

गत ३ हप्ता पहिला आत्महत्या गरेकि गुल्मिकि बबिता थापा मगर को शब यही हप्ताभित्र नेपाल पठाउँने भएको छ । उनकै दाइ पृथ्वी थापाको जिम्मा लगाइ शब नेपाल पठाउँन लागिएको जानकारिमा आएको छ ।

केही दिन अघि दुवईमा झुण्डिएर आत्महत्या गरिन् भनिएकी गुल्मी मुसिकोटकी मृतक थापाका बाबुआमाले छोरीको आत्महत्या नभई हत्या भएको ठहर गर्दै गुहार पाउन नसकेको गुनासो गरेका छन् ।

दुबइबाट प्राप्त थप विवरण अनुसार सो शब नेपाल ल्याउन यूएईमा रहेका समाजसेवीहरु कृष्ण ढकाल र मानबहादुर थापाको बिशेष सकृयतामा दुबइ नेपाल जनकल्याण राहत प्रतिस्ठानका कार्यबाहक अध्यक्ष टेक थजालीको नेतृत्वमा एक आर्थिक सकंलन समिती गठन गरी एक महिनासम्म रकम सकंलन गर्ने र उनको परिवारको नाममा बैकमा एक खाता खोली ब्यबस्थित गर्ने गरी करिब २ लाख नेपाली रुपैया बनाउने योजना अनुरुप दुबइमा त्यहा कार्यरत नेपालीहरु लागिपरेको बताईएको छ ।

मृतक बबिताको दुबइमा रहेका गाउले नातेदार तथा छिमेकीहरु समेतलाई समाजसेवीको रोहबरमा राखी एक आर्थिक सन्कलन समिती गठन गरि एक महिना भित्र जम्मा गर्ने जीम्मा दिएको र साथै बबितालाई दुबइ ल्याउने तारा चन्द र पृथ्वी थापालाई राखी छलफल गर्दा तारा चन्द ले ३ हजार धिराम्श(करिव नेपाली ६० हजार रुपैया) र पृथ्वी थापाले २ हजार धिराम्श मुतकको परिवारलाई सयोग गर्ने कागज समेत बनाएको साथै सबैतिरबाट रकम सकलन गरी जम्मा सकलित रकमको साथमा लगभग २ लाख नेपाली जति उठ्ने र सो रकम उनका घरपरिवारको नाम मा खाता खोली दिनकालागी आर्थिक सहयोग गरिदिनुहुन सबै नेपाली समक्ष अनुरोध गरिएको छ ।

भरत पाण्डेय
हरीले उचित न्याय दिन नसकेको भन्दै गुल्मीको शान्तिपुरमा रहेको चन्द्रकोट प्रहरीचौकी स्थानिय जनताले धर्ना दिएका छन् । स्थानिय एक यूवकले स्थानिय किशोरीलाई भगाएर लगेको र उल्टै ति किशोरीका बाबुलाई कुटपिट गरेपछि पक्राउ परेका यूवकका बाबुलाई प्रहरीले पिडीतपक्षको रोहवर विना नै छाडेको भन्दै सर्वसाधारणले प्रहरीचैाकीमा धर्ना दिएका हुन् । स्थानिय गंगाधर गौतम र कृष्ण बहादुर थापाको नेतृत्वमा ६०/७० जनाको समूहले घटनाको उचित छानविन र पिडकलाई कार्वाहीको माग गर्दै प्रहरी कार्यालयमा धर्ना दिएका हुन् । यस पूर्वका घटनाहरुमा समेत प्रहरीले त्यसरी नै पिडीत पक्षलाई न्याय दिनुको साटो पिडक पक्षको पक्षपोषण गरीरहेकोले आज प्रहरीचौकीमा धर्ना दिईएको गंगाधर गौतमले बताउनुभयो ।

स्थानिय बासीन्दाले प्रहरीचौकीमा धर्ना दिएपछि अहिले स्थानिय प्रहरीले ती व्यक्तिलाई पक्राउ गरेर ल्याएको छ भने स्थानीय बासीन्दाले भोलीमात्र छलफल गर्ने भनेपछि भोली बार्ता हुने भएको छ ।

आँपचौर गाविस वार्ड नं ९ स्थित वाँधको जङ्गलमा सल्केको आगो नियन्त्रण गर्न अहिले प्रहरी र सयौँ स्थानीयवासीहरु जुटिरहे पनि आगो नियन्त्रणमा लिन समस्या परेको छ । आगलागीका कारण आँपचौर गाविसको वार्ड नं। ८ र ९ अन्तर्गत खर्वाङ्ग गाउँका करीव ७५ घरहरु जोखिममा परेको स्थानीयवासी लेखनाथ खरेलले जानकारी दिएका छन् । स्थानीय वासिन्दा रातभर पालैपालो जङ्गलमा वसेर आगो निभाउने काममा लागि परिरहेका थिए । आगोलागी भएको ठाउँ सदरमुकाम तमघासवाट करीव ७ कोष उत्तरपुर्वमा पर्दछ ।
त्यसैगरी थाक्सेनी सामुदायीक बन, अर्खलेमा सल्केको आगो पनि अहिले सम्म नियन्त्रणमा आउन सकेको छैन । आगो नियन्त्रण्मा लिन अहिले प्रहरी र सयौँ स्थानीयवासीहरु जुटिरहेका छन । आगो नियन्त्रण गर्न थप प्रहरीहरु त्यस क्षेत्र तर्फ पठाइएको जानकारी प्राप्त भएको छ । सुख्खा मौसमको सुरुवातसँगै अहिले गुल्मीका बिभिन्न जंगलहरुमा डढेलो लाग्ने क्रम बढीरहेको छ ।

गगनशीला खड्का
२०६६ सालको एसएलसी परीक्षामा गुल्मीका सरकारी कर्मचारी र शिक्षकले नै केन्द्राध्यक्ष र सहायक केन्द्रध्यक्षलाई अपहरण गरेकेा रहस्य खुलेको छ । परीक्षामा राजनीतिकरण गरेको भन्दै रामराज्य उच्चमावि इस्मा केन्द्रका केन्द्राध्यक्ष र सहायक केन्द्राध्यक्षलाई अपहरण गरिएको हो ।


दलौमचौर उपस्वास्थ्यचौकी प्रमुख दीपेन्द्र रिजाल, विद्यालयका शिक्षक सुवास महत र हरि पन्थीले अपहरण गरेको केन्द्राध्यक्ष जगत केसीले सार्वजनिक गरेका छन् । 'सो केन्द्रमा दुई सय ९० जना विद्यार्थी भएका कारण उनीहरूको भविष्य बिग्रने डरले तत्काल केही प्रतिक्रिया जनाइनँ,' उनले भने, 'सरकारी कर्मचारी भएर पनि अभद्र क्रियाकलाप गरेकाले ती व्यक्तिलाई के गर्ने भन्ने विषयमा राज्यले सोच्नुपर्छ, मैले केही भन्ने कुरा भएन ।'

हिमालय उच्च मावि हस्तिचौरका प्राचार्यसमेत रहेका केसीले आफूसँगै रातचौर प्रावि हस्तिचौरका प्रधानाध्यापक तथा सहायक केन्द्राध्यक्ष दीपक कुँवरलाई २०६६ साल चैत्र ११ गते राति मदिरासेवन गरेर आएका उनीहरूले अपहरण गरेको र धम्क्याएर छाडेको बताउनुभयो । आफू केही समयपछि भागेर बचेको र सहायक केन्द्राध्यक्ष कुँवरलाई २ घन्टापछि छाडिदिएको उनको भनाइ छ ।

'राजनीतिकरण भयो, हामीसँग किन समन्वय भएन ? भन्दै मदिरासेवन गरेका व्यक्तिहरूले तलसम्म ल्याए र केही समय धम्क्याएर छाडिदिए,' कुँवरले भने, 'हामी कुनै पूर्वाग्रहबाट गएका होइनौँ भनेपछि केही समयपछि छाडिदिए ।'

जिल्लामा वैशाख पाँच गते हुने एसएलसीको समीक्षा बैठकमा त्यस विषयमा छलफल गरिने पनि केसीले बताए । घटनाको विषयमा परीक्षाकै समयमा जानकारी भएपछि अपहरण हो-होइन भन्ने विषयमा एकिन नभएको र परीक्षामा असर पर्ने भएकाले केही नगरिएको जिल्ला शिक्षा अधिकारी चन्द्रकान्त भुसालको भनाइ छ । तर पाँच गते एसएलसी परीक्षाको समीक्षा बैठकमा यथार्थ विवरण बुझेपछि कारबाहीको प्रक्रिया अगाडि बढाइने उनले बताए ।

युरोपीय महादेशको क्रोएसियामा एउटा ब्याधाबाट घाइते पारिएकी चरी र तिनको ब्वाइ फ्रेन्डबीचको प्रेमालाप अहिले यूरोपभर चर्चाको विषय बनेको छ । मृत्युको मुखमा पुगेकी त्यो चरी अहिले उनको ब्वाइ फ्रेन्डका कारण पूर्णरुपमा निको मात्र भइन कि अहिले हरेक वर्षचरीको ब्वाइ फ्रेन्ड उसलाई भेट्न आउने गरेको रहस्य खुलेपछि तिनको वासस्थानमा पर्यटकहरुको घुइँचो लाग्ने गरेको छ ।


मेलेना नाम राखिएकी यो चरी जीवनमा कहिल्यै उड्न नसक्ने गरी शिकारीहरुले पखेटालाई शिकार गरिदिए । दुई वर्षघिको त्यो दुर्घटनामा त्यहाँका स्थानीय पंक्षीका डाक्टरहरुले उनको घाउ सफा गरे तर कठ्याङ्ग्रिदो जाडोमा नै उसले देहत्याग गर्ने भनेर माया मारिसकेका थिए । तर त्यो हिउँदमा उनको मृत्यु त भएन, तर मृत्युलाई जितेपछि चाहिँ उनको ब्वाइ फ्रेन्डचाहिँ प्रेमिकालाई भेट्न फर्कियो ।

रोडन नाउँ राखिएको चरीको ब्वाइ फ्रेन्ड चाहिँ आफ्नी प्रेमिकासँग जाडोयामभरि छुटि्टएको भए पनि उनको देहान्त भइसकेको ठानेर प्रेमिकालाई नभेट्ने पो हो कि भन्ने सोचिएको थियो तर त्यसो भएन । जाडो सकिने बित्तिकै आफ्ना बचेराहरु लिएर रोडन आइपुगेको थियो । उनलाई नै भेट्न भनेर दक्षिण अफ्रिकाबाट १३ हजार किलोमिटर पार गरेर आफ्नी घाइते प्रेमिकालाई भेट्न आइपुगेको थियो । र, हरेक वर्षयो क्रम दोहोरिएर यस पटक पनि भेट्न आइपुगेपछि यो त्यहाँ चर्चाको विषय बन्न पुगेको छ । -एजेन्सी

चरी मेलेनालाई सन् १९९३ मा इटालीका शिकारीहरुले यिनलाई मार्ने प्रयत्न गरेका थिए । यिनलाई तत्काल अस्पताल पुर्‍याइएको थियो । तर अस्पतालमा यिनको पखेटा काट्नु परेको थियो । जसका कारण मेलेना उड्न सकेकी थिइन ।

हीरा कुवँर
उद्योग वाणिज्य संघ गुल्मीले जिल्ला कारागार शाखाका बन्दीहरुलाई सुचनाको पहुँचमा वृद्धि गर्न ०६६ चैत २८ गते टेलिभिजन प्रदान गरेको छ ।

संघले जिल्लास्थित मानवअधिकारर्मी, पत्रकारसहितको सहभागितामा कारागारका बन्दीहरुको अवस्था अनुगमन गरी महिला बन्दीहरुलाई १४ इन्चको कलर टेलिभिजन र पुरुष बन्दीलाई खेलकुदका सामग्री प्रदान गरेको हो । कारागारका महिला बन्दीहरुले आफुहरु देशविदेशका सुचनाबाट वञ्चित रहेको गुनासो गर्दै आएपछि सञ्चार सुविधामा वृद्धि गर्न संघले टेलिभिजन प्रदान गरेको हो ।

कार्यक्रममा जेलर कृष्णप्रसाद अधिकारी, संघका उपाध्यक्ष अखिलेश्वर पाण्डे, बन्दीका नाइके बुद्धिसागर बेलवासे लगाएतले मन्तब्य राखेका थिए ।

घनश्याम गौतम
गुल्मी,चैत २८
साझेदार संस्था बिच नै विवाद भएपछि एसियाली विकास बैंकको सहयोगमा संचालन भएको यहाँको सामुदायीक खानेपानी तथा सरसफाई आयोजनाका ७ नं. प्याकेटका ६ योजना फिर्ता भएका छन ।
दुई गैर सरकारी संस्था मार्फत दुई वर्षअघि देखी शुरू भएका यहाँका ६ गाविसका उपभोक्तालाई खानेपानी, शौचालय निर्माणका लागि आएको १८ लाख ९६ हजार रकमका ६ योजना विवाद बढेपछि फिर्ता भएका हुन् । योजना फिर्ता भएपछि ६ गाविसका ८ सय घरधुरी प्रत्यक्ष प्रभावित भएका छन् ।
एसियाली विकास बैंकले वाग्ला, भनभने, पिपलधारा, जैसीथोक, धुर्कोट बस्तु, धुर्कोट रजस्थल गाविसमा समुह समिति सशक्तिकरण, खानेपानी योजना, धारा, ट्यांकी निर्माण, मुहान संरक्षण तथा व्यवस्थापन, पाइपलाईन निर्माण, शौचालय निर्माण लगायतका क्षेत्रमा काम गर्ने गरी २०६४ साल देखि ७ नं. प्याकेज मा ६ योजना संचालन गरेको थियो । एशियाली विकास बैंकले जिल्लाका अन्य गाविसमा समेत गरी ५० योजनाका लागि १० करोड ४१ लाख खर्च गर्दैछ ।

योजनाको ७ नं. प्याकेजको जिम्मेवारी पाएको हेटौडामा कार्यालय रहेको समाज विकास मंच र स्थानीय साझेदार संस्था सामाजिक जागरण तथा विकास अभियानसंग कार्य संचालन र आर्थिक हिसाबकिताबमा कुरा नमिलेपछि दुई संस्थाबीच विवाद बढेको थियो । विवाद बढ्दै गएपछि गत जेठमा स्थानीय साझेदार संस्थाले कार्यक्रम नै नगरी किर्ते कागजात गराएर रकम माग गरेको भन्दै जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा निवेदन दर्ता गराएको थियो । जिल्ला प्रशासन कार्यालय र जिल्ला खानेपानी तथा सरसफाई डिभिजन कार्यालयको लामो अनुसन्धानपछि संस्थालाई कारवाही गरिएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी परशुराम अधिकारीले बताए ।
जिम्मेवारी पाएको संस्थाको नियत नै खराब भएकाले संस्थासंगको सम्झौता तोडिएको खानेपानी तथा सरसफाई डिभिजन कार्यालयका डिभिजन प्रमुख हर्रि्रसाद तिमिल्सीनाले बताए । हामी पुनः र्सर्भे गरेर योजना संचालन गर्ने प्रयासमा छौं ।, उनले भने, यो वर्ष सम्भव नभए अर्को बर्ष सामुदायीक वा डिभिजनबाटै भएपनि योजना संचालनको पहल हुनेछ ।’ समाज विकास मञ्चले गरेको बिस्तृत सर्भे समेत नक्कली भएको कार्यालयले जनाएको छ ।
स्थानीय साझेदार संस्थाका उपाध्यक्ष विष्णु भण्डारीले भने संस्थाले काम नै नगरी नक्कली कागजात पेश गरेर निकासा माग गर्न थालेपछि आफुले उजुरी दिएको बताए । हाम्रो संस्थाको अध्यक्षको हस्ताक्षर नै नक्कली गर्दै कागजात पेश गर्दै गरिएछ ।, भण्डारीले भने, गलत नियतका साथ काम शुरू गरेपछि संस्थालाई कारवाही गर्न निवेदन दिएकामा योजना नै खारेज भए । योजना नै खारेज गराउने नियत आफ्नो नभएको भण्डारीले बताए ।
समाज विकास मंचले भने यहाँका एकिकृत माओवादीका सचिवालय सदस्य भुपाल पोखरेल, एमाले जिल्ला नेता टोमलाल पाण्डे, वाग्ला गाविसका कृष्ण घिमिरे लगायतका हस्ताक्षर समेत किर्ते गरी रकम भुक्तानीका लागि कागजात पेश गरेको थियो ।
बिवादमा नपरेको ४२ योजनाको काम भने निर्माण चरणमा पुगेको साझेदार संस्थाहरूले जनाएका छन् । बैंकको सम्झौता अनुसार चार चरणमा काम सम्पन्न गर्नुपर्ने थियो । निर्माण चरणपछि कार्यान्वयन चरणहरू बाँकी रहने राष्ट्रिय ग्रामिण तथा सामुदायीक विकास केन्द्र नार्डरेका अध्यक्ष रेशम कुँवरले बताए ।
बैंकको नियमानुसार योजना चरणमा सशक्तिकरण, तालिम, विकास चरणमा कार्यक्रमबाट लाभान्वित उपभोक्तालाई १० वटा सम्म विषयगत तालिम सम्पन्न गरिसकेपछि निर्माण चरण शुरू हुन्छ । निर्माण चरणमा खानेपानीको मुहान संरक्षण तथा व्यवस्थापन, ट्याङ्की निर्माण, धारा तथा पाइपलाईन निर्माण, शौचालय निर्माण लगायतका कार्य हुने इकाई कार्यालयले जनाएको छ ।

प्रेम सुनार/गुल्मी
केही दिन अघि दुवईमा झुण्डिएर आत्महत्या गरिन् भनिएकी गुल्मी मुसिकोटकी मृतक एक युवतीका बाबुआमाले छोरीको आत्महत्या नभई हत्या भएको ठहर गर्दै गुहार पाउन नसकेको गुनासो गरेका छन् ।
वैदेशिक रोजगारका लागी दुवई पुगेको २ महिना नवित्दै यही चैत्र १४ गतेका दिन काम गर्ने घरकै कोठामा झुण्डिएर आत्महत्या गरिन् भनिएकी मुुसिकोट गा.वि.स. वडा नं. २ जलजले निवासी १९ वर्षिय बविता थापा का बाबुआमाले यस्तो गुनासो गरेका हुन् ।‘ मृत्यु हुनको अघिल्लो दिन मात्रै छोरीले मम्मी अब म सायद यहा धेरै बस्न सक्दीन होला यहाँ मलाई ठुलो दवाव छ ......भन्दै निसास्सीएर रोएकी थिई, बविताकी आमा मिना कुमारी थापाले भनिन् – ‘मालिकले हातपात गर्छ भनिदिन्छु मम्मीसित भनेर फोन गर्न आटेकी थिए । मालिकले फोन नै खोसिदियो मम्मी, भनेकी मेरी छोरीको पक्कै त्यही मालिककै हातपात– जवरजस्तीका कारण ज्यान गएको होला, गुहार पाउन सकिएन’’

बविताका बुवा राम बहादुर थापाले पनि छोरीको आत्महत्या नभएर हत्या भएको ठहर गरेका छन् । थापाले भने –‘ बिहिवार मात्रै त्यहाँको पुलिसले बविताले भुण्डिएर आत्महत्या गरेको पोष्टमार्टम रिपोर्ट दिएको छ रे मालिकले पैसा पेलेरै त्यस्तो रिपोर्ट दिएको हुनपर्छ । उनले गहभरि आशु पार्दै भने हिन्दी बुझ्ने भएकाले फोनमा मालिकले मलाई समेत हप्काउथ्यो । तेरी छोरीलाई यहाँ झिकाउँदा २ लाख खर्चेको छु भन्थ्यो । उसको बोलि र व्यवहार सुन्दा छोरीले उसैको करामत बाटै ज्यान फालेको हुनपर्छ । आर्थिक अवस्था निकै कमजोर रहेका थापाले भने दुवई नै पुगेर छोरीको निष्पक्ष छानविन गरु जस्तो लाग्छ तर के गरुँ ? काठमाडौं जाने सम्म उपाय छैन उनले आग्रही मुद्रामा भने ‘लौन संचार माध्यमले न्यायका लागी यहाँको सरकारलाई घच्घचाइदिनुप¥यो । मेरो कुनै उपाय छैन ।’
बविता आफ्नै जेठा बुबाका छोरा पृथ बहादुर थापाले त्यहाँबाट फ्रि भिसा टिकट पठाएपछि गत माघ २२ गते दुवई उडेकी थिइन् । उनी दुबई स्थित 043936004,043936005 Po Box no. 62330 BUR Dubai 2285075, 201/2009 ठेगाना भएको इन्डियन मालिक आशिष जवारुलाल खान (इण्डियन)को घरमा घरेलु कामदारका रुपमा कार्यरत थिइन् । बवितालाई भिसा पठाएर त्यहाँ झिकाउने पृथ बहादुर थापा भन्छन्– उक्त दिन दिउँसो १ बजे तिर काम गर्ने कोठाको पङ्खामा चुन्नीको पासो लगाएर मृत अवस्थामा फेला परेपछि पुलिसले सव पोष्टमार्टमको लागी लगेको भनिन्छ मैले देखिन । यहाँको पुलिस, राजदुतावास सबैले खुदखुशी गरेको भन्छन् मैले के गरु ? उनले भने अव त क्षतिपुर्ति समेत पाउने उपाय छैन सोमबार मंगलबार सम्म सव नेपाल पठाइदै छ ।’
यता बविताका बाबुले भने उचित छानविन र क्षतिपुर्ति नदिलाए सम्म सव नबुझ्ने बताएका छन् । उनले भने फ्रि भिसा टिकट भनिएपनि छोरी पठाउँदा झण्डै ७५ हजार खर्च भएको छ । यहाँसम्म कि श्रम तथा यातायात मन्त्रालय, वैदेशिक रोजगार प्रर्वद्धन वोर्डले श्रम स्विकृती दिदाँ रु १ हजारको रसिद दिए पनि त्यहाँको मान्छेले ९ हजार रुपैया लियो । म आफै पनि वैदेशिक रोजगारबाट पिडित भएको मान्छे हँु । छोरी बविताको गुल्मीकै भर्तुङ्ग गाविस वडा नं. २ बस्ने दल बहादुर के.सी.को छोरा गोपाल के.सी. उपनाम गरेका धन बहादुर क्षेत्री सँग डेढ वर्ष अघि प्रेम विवाह भएको थियो । श्रीमान्ले वेवास्ता गरेका कारण उ आफ्नै खुट्टामा उभिन्छु भन्दै विदेश लागेकी हो ।
बविता सहित थापाका ३ छोरीहरु मात्रै छन् । छोरा नभएकोले छोरी बविताले पिर नगर्नुहोस् बुबा म छोरीले पनि छोराले जस्तै पैसा कमाएर तपाईहरुको सेवा गर्न सक्छु भन्दै हिडेको आँखा वरिपरि घुम्दैछ भन्छन् थापा परिवार । दुवई पुगेर 971554335917 नम्बरको मोवाइलबाट मालिकको ज्यादतिको बारेमा घरमा विलौना सुनाएको बविताको त्यो नम्बर मालिकले खोसिदियो ।
दोस्रो पटक लुकाएर बविताले 971509465591 को नम्बर प्रयोग गरि घरमा फोन गरिन् त्यो पनि खोसिदिएपछि बविताले पछिल्लो पटक मालिककी आमाको मोवाइल नंं 971509670220 बाट अन्तिम विलौना पोखेकी थिइन् ।

गुल्मीका अधिकांश सरकारी कार्यालयमा वर्षौंदेखी बिग्रिएर थन्किएका करोडौँ मूल्यका सवारीसाधनहरु अलपत्र परेका छन् ।

सरकारी निकायको लापरबाहीले बिग्रिएर थन्किएका सवारीसाधनहरुको समयमै मर्मतसम्भार नहुँदा ती सवारीसाधनहरु अलपत्र परेका हुन् ।

जिल्ला बन कार्यालय गुल्मीमा वर्षौंदेखि बिग्रिएर थन्किएका सवारीसाधनहरु अहिले कबाड बनेका छन् ।

वर्षौं पहिले करोडौँ मूल्यमा खरिद गरिएका सवारीसाधनहरु बिग्रिएर थन्किएका कारण सरकारलाई करोडौँको नोक्सान भएको छ । समयमै मर्मतसम्भार नहुँदा अहिले ती सवारीसाधन प्रयोजनविहीन भई खिइँदै छन् ।

सरकारी ऐनमा सरकारी सवारीसाधनहरु प्रयोगमा आउन नसके लिलाम बिक्री गर्नुपर्ने प्रावधान छ । तर सरकारी निकायले कबाड बनेका सवारी साधनहरुको लिलाम बिक्रीको प्रकि्रया अघि बढाउन नसकेका कारण सवारीसाधनबाट उठ्ने राजस्वसमेत गुमेको बताइएको छ ।

बिगि्रएर थन्किएका सवारीसाधनहरुको समयमै मर्मतसम्भार नभई कबाड बनेको सरकारी निकायका कर्मचारी स्वीकार्छन् । सरकारको नीतिगत जटिलताका कारण तत्काल ती सवारीसाधनहरुको लिलाम प्रकि्रया अघि बढ्न नसकेको बताइन्छ ।